ദാരിദ്ര്യവും പട്ടിണിയും പിടിമുറുക്കിയ ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യദശകങ്ങളിൽ, പ്രകാശപൂരിതമായ നാളെയെ സ്വപ്നം കണ്ട മലബാറിലെ, പ്രത്യേകിച്ച് തൃക്കരിപ്പൂരിലെ നിർധനരായ യുവാക്കൾക്ക് പ്രവാസ ലോകത്തേക്ക് വഴികാട്ടിയായ ദീർഘദർശിയായ നായകനായിരുന്നു എം. എ. ഉസ്താദ്. കേവലം ഉപജീവനത്തിനായുള്ള ഒരു മരുപ്പച്ച തേടലായിരുന്നില്ല അത്; മറിച്ച്, പരസ്പര സഹകരണത്തിന്റെയും കാരുണ്യത്തിന്റെയും അടിത്തറയിൽ പടുത്തുയർത്തിയ ഒരു സവിശേഷ സാമൂഹിക അതിജീവന മാതൃക കൂടിയായിരുന്നു അത്. സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിന്നിരുന്ന യുവാക്കൾക്ക് വിദേശരാജ്യങ്ങളിലേക്കുള്ള യാത്രയ്ക്കാവശ്യമായ പ്രാഥമിക ചെലവ് കണ്ടെത്തിക്കൊടുക്കുക മാത്രമല്ല, പിന്നീട് അതേ സഹായം മറ്റുള്ളവരിലേക്കും കൈമാറുന്ന ഒരു സ്വയംപര്യാപ്തമായ സഹകരണസംവിധാനത്തിനും അദ്ദേഹം തുടക്കം കുറിച്ചു.

മലേഷ്യ, സിംഗപ്പൂർ തുടങ്ങിയ തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് യുവാക്കളെ അയയ്ക്കുന്നതിനായി നാട്ടുകാരിൽ നിന്നും അഭ്യുദയകാംക്ഷികളിൽ നിന്നും ആവശ്യമായ തുക സ്വരൂപിക്കുകയായിരുന്നു ഈ സംവിധാനത്തിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷത. അക്കാലത്ത് മദ്രാസിൽ നിന്ന് മലേഷ്യയിലേക്കുള്ള കപ്പൽയാത്രയ്ക്കുതന്നെ കുറഞ്ഞത് 25 രൂപയോളം ചെലവാകുമായിരുന്നു. ഈ തുക കണ്ടെത്താൻ പ്രയാസപ്പെട്ടിരുന്ന യുവാക്കൾക്ക് നാട്ടിൽ നിന്ന് പിരിവ് നടത്തി സഹായം നൽകുകയും, അവരെ വിദേശത്തേക്ക് യാത്രയാക്കുകയും ചെയ്തത് ഉസ്താദിന്റെ സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ സഹായം ഏകപക്ഷീയമായ ദാനധർമ്മമായി അദ്ദേഹം കണ്ടിരുന്നില്ല. സഹായം സ്വീകരിച്ച് വിദേശത്തെത്തിയവർ പിന്നീട് സാമ്പത്തികമായി മെച്ചപ്പെട്ടാൽ, നാട്ടിൽ നിന്ന് പുതിയ പ്രവാസികളെ എത്തിക്കുന്നതിനായി തങ്ങളാലാവുന്ന സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകണമെന്ന പരസ്പര ബാധ്യതയും ഈ കൂട്ടായ്മകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു. അങ്ങനെ ഒരാളിൽ നിന്ന് മറ്റൊരാളിലേക്കും ഒരു തലമുറയിൽ നിന്ന് അടുത്ത തലമുറയിലേക്കും കൈമാറപ്പെടുന്ന ഒരു സാമൂഹിക മൂലധനമായി ഈ സഹകരണ രീതി വളർന്നു.

കേരളത്തിൽ നിന്ന്, പ്രത്യേകിച്ച് മലബാറിലെ തൃക്കരിപ്പൂർ പ്രദേശത്തുനിന്ന് തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലേക്കുണ്ടായ ആദ്യകാല പ്രവാസപ്രവാഹത്തിന്റെ പ്രതിഫലനങ്ങൾ ഇന്നും അവിടങ്ങളിലെ മലയാളി സമൂഹത്തിൽ കാണാം. തൃക്കരിപ്പൂരും പരിസരപ്രദേശങ്ങളും കേന്ദ്രീകരിച്ചുണ്ടായ ഈ പ്രവാസബന്ധങ്ങൾ പിന്നീട് ശക്തമായ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക ശൃംഖലയായി വികസിച്ചു. വിദേശത്ത് ജീവിതം കെട്ടിപ്പടുത്ത ഈ പ്രവാസികൾ കാലക്രമേണ സ്വന്തം നാട്ടിലെ വിദ്യാഭ്യാസ, മത, സാമൂഹിക, ഭൗതിക വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നിർണായകമായ പിന്തുണ നൽകുകയും ചെയ്തു. അതുവഴി പ്രവാസം വ്യക്തികളുടെ സാമ്പത്തിക അതിജീവനത്തിനുള്ള മാർഗം എന്നതിലുപരി ഒരു പ്രദേശത്തിന്റെ സാമൂഹിക പരിവർത്തനത്തിന് വഴിയൊരുക്കിയ ശക്തിയായി മാറി.

ഈ ചരിത്രപശ്ചാത്തലത്തിലാണ് എം. എ. ഉസ്താദിന്റെ പ്രവാസബന്ധിതമായ ഇടപെടലുകളുടെ പ്രാധാന്യം കൂടുതൽ വ്യക്തമാകുന്നത്. 1968-ൽ മെട്ടമ്മൽ മഹല്ലിന്റെയും അനുബന്ധ സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും സാമ്പത്തിക പുരോഗതി ലക്ഷ്യമിട്ട് അദ്ദേഹം സിംഗപ്പൂരും മലേഷ്യയും സന്ദർശിച്ചു. ഒരുകാലത്ത് നാട്ടുകാരുടെ സഹായത്തോടെ വിദേശത്തെത്തിയവരും പിന്നീട് സാമ്പത്തികമായി അഭിവൃദ്ധി നേടിയവരുമായ പ്രവാസികളുമായി ബന്ധപ്പെടുകയും, അവരുടെ കൂട്ടായ പിന്തുണ മഹല്ലിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ-മത-സാമൂഹിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ലഭ്യമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിൽ ഈ സന്ദർശനങ്ങൾ നിർണായകമായി. പ്രവാസികളുമായുള്ള വ്യക്തിബന്ധങ്ങളെ സ്ഥാപനവികസനത്തിനുള്ള സ്ഥിരമായ സാമൂഹിക പിന്തുണയായി മാറ്റുന്നതിൽ ഉസ്താദിന്റെ സംഘടനാപരമായ ദീർഘവീക്ഷണം ഇവിടെ പ്രകടമാണ്.

മലബാറിലെ ആദ്യകാല പ്രവാസികളുടെ സാമ്പത്തികവും സാമൂഹികവുമായ പ്രയാസങ്ങളെ അടുത്തറിഞ്ഞിരുന്ന ഉസ്താദ്, പ്രവാസത്തെ വെറും വ്യക്തിഗത ഉപജീവനമാർഗമായി മാത്രം കണ്ടില്ല. അതിനെ പരസ്പരസഹകരണത്തിന്റെയും സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തത്തിന്റെയും ഒരു ശൃംഖലയായി വികസിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമീപനം. വിദേശത്ത് ജീവിതം കെട്ടിപ്പടുത്തവർ സ്വന്തം നാടിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ-മത-സാമൂഹിക പുരോഗതിയിൽ പങ്കാളികളാകണമെന്നും, തങ്ങൾക്കു ലഭിച്ച സഹായം മറ്റുള്ളവർക്കും കൈമാറണമെന്നും അദ്ദേഹം പ്രായോഗികമായി തെളിയിച്ചു.

25 രൂപയുടെ ഒരു കപ്പൽയാത്രയ്ക്കായി ആരംഭിച്ച ആ ചെറിയ സാമ്പത്തിക സഹായം പിന്നീട് ഒരു വലിയ സാമൂഹിക പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ വിത്തായി മാറിയതായി കാണാം. അന്നത്തെ നിർധനരായ യുവാക്കളുടെ വിദേശയാത്രയ്ക്ക് കൈത്താങ്ങായ ഈ സഹകരണ ശ്രമങ്ങൾ കാലക്രമേണ തൃക്കരിപ്പൂരിന്റെയും മലബാറിന്റെയും സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക ജീവിതത്തിൽ ദൂരവ്യാപകമായ മാറ്റങ്ങൾക്ക് വഴിയൊരുക്കിയ പ്രവാസിശൃംഖലയായി വളർന്നു. ആ മാറ്റത്തിന്റെ പിന്നിൽ പ്രവർത്തിച്ച സാമൂഹിക ദീർഘവീക്ഷണത്തിലും കൂട്ടായ്മയുടെ സംസ്കാരത്തിലും എം. എ. ഉസ്താദിന്റെ ഇടപെടലുകൾക്ക് ശ്രദ്ധേയമായ സ്ഥാനമുണ്ട്.